Ryczałt czy VAT - co wybrać

Przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej przyszły przedsiębiorca musi podjąć decyzję, jaką formę rozliczenia podatku dochodowego. Trzeba także wybrać, czy chcemy być podatnikiem VAT, czy też nie. Z niewiadomych przyczyn, wielu przyszłych przedsiębiorców myli oba podatki, wierząc, że musi wybrać między ryczałtem a VAT-em, co jest nieprawdą. Każdy z tych podatków wymaga podjęcia osobnej decyzji. Czym jest ryczałt, a czym VAT?

Ryczałt a VAT - różnice

Przede wszystkim należy zawsze pamiętać o tym, że podatek VAT a ryczałt, to dwa zupełnie różne podatki, niemające ze sobą nic wspólnego. Ich utożsamianie można porównać do sytuacji, w której ktoś chciałby zestawić ze sobą np. szynkę i masło. Obie rzeczy można położyć na kanapkę, ale można zjeść chleb bez szynki lub bez masła bądź zjeść wersję wegańską nie uwzględniając żadnego z tych produktów. Tak samo jest właśnie z VAT i ryczałtem.

Czym jest VAT?

VAT to podatek od towarów i usług. Prowadząc firmę, można być podatnikiem VAT czynnym i biernym. Czynny podatnik VAT ma prawo do wystawiania faktur VAT i musi regulować swoje zobowiązania VAT względem urzędu skarbowego
Bierny podatnik VAT to taka firma, która nie przekroczyła limitu 200.000 sprzedaży opodatkowanej i nie jest objęta obowiązkiem rejestracji VAT. W takiej sytuacji podatnik może zadecydować, że chce skorzystać ze zwolnienia VAT. Nie wystawia faktur VAT.

Ryczałt, co to znaczy ?

Ryczałt podatkowy to określona z góry należna kwota, która nie jest zależna od faktycznie poniesionych kosztów czy zużycia. Przykładem może być ryczałt za wywóz śmieci w kamienicy. Każdy mieszkaniec płaci taką samą kwotę, niezależnie od tego, jaką ilość śmieci wygenerował.

Ryczałt to jedna z 4 form opodatkowania podatkiem dochodowym (PIT) stosowana w Polsce przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. Pozostałe to:

    • zasady ogólne (skala podatkowa),
    • podatek liniowy,
    • karta podatkowa.

Dochody pochodzące z prowadzenia działalności gospodarczej (firmy) są opodatkowane podatkiem dochodowym (poza wąskim katalogiem przychodów pochodzących z niektórych dotacji lub budżetu państwa). A towary lub usługi, które są przez tę działalność (firmę) oferowane, są opodatkowane podatkiem VAT (poza sytuacją, kiedy firma jest z VAT zwolniona).

Podatek dochodowy płaci przedsiębiorca. Podatek VAT tak naprawdę płaci nabywca usługi czy towaru (konsument, który kupuje od przedsiębiorcy), a przedsiębiorca jedynie odprowadza ten podatek do Urzędu Skarbowego.
Jak zatem widać, podatek dochodowy oraz podatek VAT to dwa różne rodzaje podatków, które nie są ze sobą związane. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to zaledwie jeden ze sposobów rozliczania się z fiskusem w zakresie podatku dochodowego.

Działalność gospodarcza - VAT czy ryczałt?

Takie pytanie zadają sobie bardzo często osoby zamierzające założyć działalność gospodarczą. Jest ono błędnie postawione, bo nie można analizować tego, czy przy prowadzeniu działalności wybrać ryczałt, czy VAT. Przyszłego przedsiębiorcę czekają tak naprawdę dwa wybory w tej materii:

    1. Jak ma być opodatkowana działalność gospodarcza – ryczałt, skala podatkowa, podatek liniowy czy karta podatkowa?
    2. Czy własna działalność gospodarcza ma być podatnikiem czynnym VAT, czy ma być zwolniona z VAT.
Wybór „działalność VAT czy ryczałt” nie istnieje, bo każda firma może:
    1. Rozliczać się ryczałtem z podatku dochodowego i jednocześnie być czynnym płatnikiem VAT (ryczałt i podatek VAT).
    2. Rozliczać się ryczałtem z podatku dochodowego i nie być płatnikiem VAT (ryczałt bez podatku VAT).
    3. Rozliczać się inną formą z podatku dochodowego i być czynnym płatnikiem VAT (nie ryczałt, ale z VAT).
    4. Rozliczać się inną formą z podatku dochodowego i nie być płatnikiem VAT (ani ryczałt, ani VAT).

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych a VAT

Prowadzenie firmy na ryczałcie wiąże się z odprowadzaniem podatku dochodowego, który jest obliczony jako określona stawka procentowa od przychodu przedsiębiorcy. Ryczałtowiec, przy obliczaniu podatku nie uwzględnia żadnych kosztów uzyskania przychodu, a jedyne odliczenia, jakie może zrobić, wiążą się ze składkami ZUS.
Obecnie mamy w Polsce 7 różnych stawek ryczałtu (od 2 do 20 proc), które zależą od typu prowadzonej działalności.
Działalność ryczałtowa może zostać objęta jednocześnie VAT. Zdarzyć się tak może wtedy, kiedy przedsiębiorca:

    • Prowadzi działalność, która nie może skorzystać ze zwolnienia z VAT,
    • Przekroczył limit obrotów uprawniający do zwolnienia z VAT,
    • Chce być VAT-owcem, bo to mu się bardziej opłaca.

Aby prowadzona w oparciu o ryczałt jednoosobowa działalność gospodarcza została uznana za czynnego podatnika VAT, przedsiębiorca musi zgłosić się do rejestracji VAT (druk VAT-R).

Czy ryczałtowiec może być VAT-owcem?

Zdecydowanie tak. Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą może zadecydować, że chce być czynnym podatnikiem VAT, a w niektórych obszarach działalności jest to konieczne (firma musi być VAT-owcem). To, jaką formę rozliczenia podatku dochodowego wybierze podatnik dla swojej firmy, nie ma w tym wypadku znaczenia.
Zatem czy ryczałtowiec płaci VAT? Jeśli jest jego czynnym podatnikiem i nie skorzystał ze zwolnienia z VAT, to tak – płaci VAT. Ryczałtowiec na Vacie płaci podatek dochodowy od przychodu, a podatek VAT odprowadza do Urzędu Skarbowego. Jeśli dokonał zakupów, które mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, to ma prawo do pomniejszenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony (mimo iż nie wrzuca całej faktury w koszty, bo ze względu na to, że jest ryczałtowcem, nie ma do tego prawa).

W niektórych przypadkach ryczałt z VAT-em będzie stanowił bardzo korzystne rozwiązanie dla podatnika. Będzie tak przede wszystkim w sytuacji, w której ryczałtowiec będzie prowadził sprzedaż również bądź głównie dla firm, będzie na niskiej stawce ryczałtu, a jednocześnie będzie ponosił koszty prowadzenia działalności udokumentowane fakturami VAT. Wprawdzie nie ma prawda odliczyć od przychodu kosztów zakupów, ale mogąc rozliczyć VAT, każdy zakup firmowy jest dla takiego podatnika tańszy. Ryczałt i VAT jednocześnie jest wybierany przez niektóre firmy budowlane i handlowe oraz przez tych przedsiębiorców, którzy nie mogą skorzystać ze zwolnienia VAT, a ryczałt jest dla nich i tak bardziej opłacalny niż skala podatkowa.

Ryczałt a faktura VAT

Sposób rozliczania podatku dochodowego nie ma wpływu na sposób wystawiania faktury dla kontrahenta. Firma na ryczałcie na fakturze VAT umieszcza kwotę netto usługi bądź towaru oraz wartość podatku VAT. Nie umieszcza się żadnych informacji dotyczących tego, czy forma rozlicza się ryczałtem, czy na zasadach ogólnych.
Kiedy ryczałtowiec przechodzi na VAT?
Wtedy, kiedy każda inna osoba prowadząca działalność gospodarczą, czyli kiedy osiągnie limit zwolnienia podmiotowego. Obecnie (2019 r.) wynosi on 40.00 euro (około 200.000 zł) obrotów rocznie. Do wartości tej nie wlicza się podatku.